Wisselt jouw gevoel of stemming ook zo door de dag heen?

Heb je weleens gemerkt dat je je binnen een paar uur totaal anders kunt voelen?

Misschien denk je dat jouw gevoel of stemming gewoon wisselt. Maar er verandert vaak veel meer dan alleen je gevoel. Ook je aandacht, je gedachten en de manier waarop je de wereld ervaart veranderen mee.

Je begint de dag ontspannen. Je drinkt een kop koffie, rijdt naar je werk of maakt een wandeling. Er is niets bijzonders aan de hand.

Onderweg hoor je ineens een sirene achter je. Je schrikt. Zonder dat je erover nadenkt, is je aandacht direct gericht op wat er gebeurt. Je kijkt in je spiegels, maakt ruimte en voelt dat je alert wordt. Misschien zet je de radio zachter om je beter te kunnen concentreren of merk je dat je schouders zich aanspannen.

Alles in je lijkt even gericht op wat er om je heen gebeurt.

Een paar minuten later is de situatie voorbij, maar je bent nog steeds alert. Het ontspannen gevoel van de ochtend is ver te zoeken.

Als de rit verder rustig verloopt, ben je wanneer je op je bestemming aankomt misschien alweer wat rustiger.

Maar moet je plotseling remmen voor iets wat er vóór je gebeurt, dan schrik je misschien nog wel harder dan anders.

Je lichaam reageert sneller en je hebt meer tijd nodig om weer te ontspannen, omdat je zenuwstelsel nog steeds op scherp staat.

Of je zit gezellig met vrienden te praten. Je hebt het naar je zin en geniet van het gesprek. Ineens zegt iemand iets waar jij je eigenlijk best onzeker over voelt.

Zonder dat je het bewust kiest, begin je jezelf ineens te vergelijken. Je merkt dat je minder ontspannen wordt. Misschien voel je irritatie, onzekerheid of teleurstelling.

Terwijl het gesprek gewoon doorgaat, merk je dat je vooral bezig bent met die ene opmerking. Je vraagt je af hoe de anderen jou zien.

Misschien luister je minder naar wat er verder gezegd wordt of twijfel je ineens of je zelf nog iets zult zeggen. Je trekt je ongemerkt wat terug uit het gesprek en voelt je steeds minder verbonden met de groep.

Niet omdat de sfeer is veranderd, maar omdat jij die op dat moment anders ervaart.

Even later krijg je een heel leuk telefoontje. Je moet lachen en voelt langzaam weer meer ontspanning.

Als je daarna terugloopt naar de groep, merk je misschien dat je weer makkelijker contact maakt. De mensen om je heen zijn dezelfde gebleven, maar voor jou voelt het gesprek weer anders.

Er is een theorie die deze verschuivingen en het mechanisme daarachter beschrijft. Die wordt de polyvagaaltheorie genoemd.

Volgens deze theorie is het heel normaal dat ons zenuwstelsel voortdurend reageert op wat er om ons heen en in onszelf gebeurt. Daardoor kunnen we ons op verschillende momenten van de dag heel anders voelen.

Een gesprek, een gedachte, een herinnering, een drukke omgeving of een onverwachte gebeurtenis kan voldoende zijn om ons zenuwstelsel in beweging te brengen.

Even later kan er weer iets gebeuren waardoor er meer rust ontstaat.

Niet alleen ons gevoel verandert, maar ook onze aandacht en de manier waarop we de wereld ervaren veranderen mee.

We letten op andere dingen, beoordelen situaties anders en reageren anders. De omstandigheden kunnen precies hetzelfde zijn, terwijl wij die heel anders beleven.

Misschien herken je de volgende situatie ook wel.

Je bent druk aan het werk en iemand stelt je een eenvoudige vraag. Op een rustige dag geef je zonder moeite antwoord. Maar wanneer je hoofd al vol zit, voelt diezelfde vraag ineens als een extra belasting.

Je merkt misschien dat je kortaf reageert of moeite hebt om helder na te denken. Je zenuwstelsel is op dat moment overbelast. Die vraag kon er net niet meer bij.

Of je komt na een drukke dag thuis. Je partner vraagt hoe je dag was. Daarna gaat het over de boodschappen, wat jullie zullen eten of wie de hond nog uitlaat.

Op een rustige dag zijn dat heel gewone gesprekken. Maar nu voelt zelfs zo'n gewone vraag als iets waar je óók nog over moet nadenken.

Je hoofd zit al vol en je bent sneller geïrriteerd en hebt minder geduld.

Wanneer je zenuwstelsel al veel heeft moeten verwerken, kost zelfs een eenvoudige vraag ineens meer moeite. Dat is vervelend, maar heel normaal.

Na wat rust merk je vaak dat dezelfde onderwerpen ineens veel minder zwaar voelen.

Het kan zijn dat je jezelf achteraf beoordeelt op hoe je hebt gereageerd.

Waarom reageer ik zo fel? Waarom ben ik vandaag zo prikkelbaar? Waarom lukt dit mij niet, terwijl ik het een andere keer prima kan? Waarom voelde ik me vanmorgen zo anders dan nu?

Dit komt omdat je zenuwstelsel voortdurend reageert op wat het waarneemt. Het past zich steeds aan, aan wat er gebeurt, zowel om je heen als in jezelf.

Daardoor kun je je het ene moment open en ontspannen voelen, een uur later gespannen raken door een telefoontje en aan het einde van de dag merken dat je energie op is.

Wanneer je het oordeel hierover eraf kunt halen, kan het al veel lichter voelen.

Soms vraagt een dag meer van je dan je op dat moment aankunt.

Wanneer je merkt dat dit vaak gebeurt, kan dat een teken zijn dat je zenuwstelsel regelmatig overbelast raakt. Dat zegt meer over hoeveel je systeem te verwerken heeft dan over wie jij bent als persoon.

Je hebt dan vooral rust nodig om te kunnen herstellen.

Wat ik vooral wil benadrukken is dat het heel normaal is dat je gedurende de dag heen en weer beweegt. Dat je aandacht, je gevoel en de manier waarop je de wereld ervaart kunnen veranderen, zonder dat jij ineens een ander mens bent.

Hoe beter je die veranderingen leert herkennen, hoe gemakkelijker het wordt om met meer begrip naar jezelf te kijken wanneer je merkt dat je anders reageert dan je zou willen.