Overlevingsmechanismen herkennen

Veel overlevingsmechanismen gebruik je al zo lang, dat je nauwelijks of niet meer doorhebt dat je het doet.

Je reageert automatisch op situaties, omdat je jezelf ongemerkt probeert te beschermen tegen spanning, afwijzing, onzekerheid of verdriet.

Wat je eerder hebt meegemaakt, neem je mee in hoe je nu naar situaties kijkt en hoe je reageert.

Hoewel ook gebeurtenissen later in je leven meespelen, hebben situaties uit je jeugd hier vaak veel invloed op, juist in die kwetsbare periode waarin je nog afhankelijk was van ouders, leraren, familie of vrienden.

Wanneer je bijvoorbeeld ooit bent uitgelachen om een grapje, kan het zijn dat je daarna voorzichtiger wordt en minder snel iets zegt en al helemaal geen grapjes meer maakt. Of wanneer je vroeger veel kritiek hebt gekregen, kun je voortdurend bezig zijn om dingen goed te doen.

Je probeert jezelf eigenlijk steeds te beschermen tegen iets wat eerder pijn deed.

Misschien merk je dat je automatisch de sfeer probeert goed te houden. Dat je snel voelt wanneer iemand geïrriteerd is of anders reageert dan normaal. Of dat je direct gaat nadenken over wat jij verkeerd hebt gedaan.

Sommige mensen gaan harder werken of beter hun best doen. Anderen trekken zich juist terug, gaan vermijden of houden gevoelens vooral voor zichzelf.

Overlevingsmechanismen herkennen begint vaak pas wanneer je er bewuster op gaat letten. Dan valt je misschien op hoe vaak dit gebeurt. Bijvoorbeeld dat je voortdurend bezig bent om dingen goed te doen, gesprekken in je hoofd blijft herhalen of veel denkt aan wat er mis kan gaan.

Ze kunnen tijdelijk een gevoel van veiligheid of controle geven, maar kosten ondertussen ook veel energie.

Je blijft alert, gespannen of bezig in je hoofd. Je lichaam reageert daar vaak ook op. Misschien merk je dat je slecht slaapt, gespannen spieren hebt, sneller geïrriteerd bent of moeite hebt met ontspannen.

Veel van deze reacties gaan automatisch, daarom helpt het om ze steeds beter te leren herkennen.

Wanneer je gaat voelen wat er in je lichaam gebeurt en merkt welke situaties spanning oproepen, worden oude patronen steeds zichtbaarder.

Daardoor ontstaat er meer ruimte om bewuster te kiezen hoe je ermee om wilt gaan.