Waarom angst eruit kan zien als boosheid en controle

Je stelt iemand een gewone vraag en krijgt ineens een fel antwoord.

De ander gaat harder praten, schiet direct in de verdediging of begint uitgebreid uit te leggen waarom iets absoluut op een bepaalde manier moet gebeuren.

Het lijkt alsof diegene heel zeker is van zichzelf. Alsof er geen ruimte is voor twijfel, overleg of een andere mening.

Toch hoeft dat niet te betekenen dat iemand zich vanbinnen ook zo zeker voelt.

Wat eruitziet als boosheid, hardheid of controle kan een reactie zijn op angst. Niet alleen angst voor iets concreets, maar ook angst om fouten te maken, afgewezen te worden, de controle kwijt te raken of niet serieus genomen te worden.

Angst ziet er namelijk lang niet altijd uit zoals we ons die voorstellen. Iemand hoeft niet stil te worden, zich terug te trekken of zichtbaar bang te zijn.

Sommige mensen worden juist groter wanneer ze zich klein of onzeker voelen. Ze gaan harder praten, nemen de leiding over, maken een grap van iets wat hen raakt of doen alsof het ze niets kan schelen.

Wat eruitziet als grote zekerheid, kan soms een manier zijn om onzekerheid niet te hoeven voelen.

Wanneer een situatie bedreigend voelt, reageert het zenuwstelsel automatisch. Bij de één leidt dat tot terugtrekken of stilvallen. Een ander schiet juist naar voren.

Diegene verdedigt zich, praat harder, corrigeert de ander of probeert zo snel mogelijk weer grip op de situatie te krijgen. Dat gebeurt vaak voordat iemand bewust heeft kunnen voelen wat er eigenlijk onder die reactie zit.

Aan de buitenkant kan dat heel krachtig overkomen. Iemand lijkt precies te weten hoe het zit, duldt weinig tegenspraak en neemt veel ruimte in.

Toch kan die felheid juist ontstaan doordat iemand zich onzeker, bedreigd of machteloos voelt.

Iemand die bang is om de controle kwijt te raken, kan alles willen bepalen. Iemand die bang is om niet serieus genomen te worden, kan extra stellig gaan praten. En iemand die zich geraakt voelt, kan boos worden voordat de kwetsbaarheid zichtbaar wordt.

Angst hoeft dus niet letterlijk zichtbaar te zijn. Het kan zich ook laten zien in:

• steeds uitleggen waarom iemand gelijk heeft;

• nauwelijks ruimte laten voor een andere mening;

• alles zelf willen bepalen;

• grappen maken wanneer iets dichtbij komt;

• doen alsof iets iemand niet raakt;

• een ander klein maken om zichzelf sterker te voelen;

• direct boos worden bij tegenspraak of kritiek.

Dit soort gedrag kan ooit geholpen hebben om schaamte, afwijzing, machteloosheid of onzekerheid minder te voelen.

Door sterk en zelfverzekerd over te komen, blijft beter verborgen hoe spannend iemand iets vindt.

Controle geeft houvast en boosheid kan voorkomen dat angst, onzekerheid of gekwetstheid zichtbaar wordt.

Boosheid heeft natuurlijk verschillende oorzaken. Soms is er werkelijk iets gebeurd dat iemand raakt of over een grens gaat. Achter iedere boze reactie hoeft dus geen angst te zitten.

Toch kan het helpen om te weten dat fel, boos of controlerend gedrag niet altijd voortkomt uit kracht of zekerheid.

Iemand die hard praat, weinig tegenspraak duldt of veel controle neemt, kan heel machtig overkomen.

Je lichaam reageert vaak direct op een harde stem, een scherpe blik of een dwingende houding. Je schrikt, trekt je terug of begint aan jezelf te twijfelen.

De heftigheid van een reactie betekent niet automatisch dat de ander sterker staat, gelijk heeft of volledig de controle heeft.

De felheid kan juist ontstaan doordat iemand zich bedreigd, onzeker of machteloos voelt. Wanneer je dat weet, kun je soms met iets meer afstand kijken naar wat er gebeurt. De reactie blijft vervelend, maar hoeft minder overweldigend op je over te komen.

Je hoeft daarbij niet te onderzoeken wat er precies in de ander omgaat. Je kunt ook nooit met zekerheid weten wat iemand voelt.

Het gaat er alleen om dat grote felheid niet altijd is wat ze aan de buitenkant lijkt.

Dat er angst achter gedrag kan zitten, betekent niet dat het gedrag onschuldig is of dat je het hoeft te verdragen. Hard, kleinerend of intimiderend gedrag kan nog steeds veel impact hebben.

Weten wat er mogelijk achter zit, is ook geen uitnodiging om extra rekening met iemand te houden of diegene gerust te stellen.

Het kan je wel helpen om minder snel onder de indruk te raken van de uitstraling van kracht en zekerheid.

Misschien kun je de komende tijd eens opmerken wat er in jou gebeurt wanneer iemand plotseling hard, fel of controlerend reageert.

Schrik je, ga je aan jezelf twijfelen of voel je direct de neiging om je terug te trekken?

Weten dat boosheid en controle soms voortkomen uit angst, verandert het gedrag van de ander niet.

Het kan er wel voor zorgen dat het minder groot en overweldigend op je overkomt.

Wil je beter leren herkennen wat zulke situaties bij jou oproepen en hoe je ermee om kunt gaan? Op de pagina Vergroot je veerkracht lees je meer over mijn begeleiding.