Waarom je strenger voor jezelf bent dan voor een ander

Stel dat een vriendin je vertelt dat ze een fout heeft gemaakt op haar werk.

Ze baalt ervan. Ze heeft er al een paar dagen last van en vraagt zich af waarom ze het niet anders heeft aangepakt.

Hoe reageer jij dan?

De kans is groot dat je begrip hebt voor haar. Je zegt misschien dat iedereen fouten maakt. Ze heeft toch haar best gedaan. En bovendien zijn ze heel tevreden over haar.

Wat zeg je tegen jezelf als jij diezelfde fout maakt?

Waarschijnlijk klinkt dat heel anders.

Misschien zeg je wel: "Hoe kon ik zo stom zijn?" Of: "Ik had beter moeten opletten." Je blijft er dagen over nadenken en herhaalt het gesprek steeds opnieuw in je hoofd. Alsof het daarvan anders wordt. Ook bedenk je wat je anders had moeten zeggen of doen.

Je bent voor jezelf meestal veel strenger dan voor een ander.

Misschien kun je eens opletten hoe je door de dag heen tegen jezelf praat. Ben je vriendelijk voor jezelf of vooral beoordelend?

Die beoordelende innerlijke gedachte wordt ook wel de innerlijke criticus genoemd. Het zijn vaak vergelijkende, corrigerende en beoordelende gedachten.

Waarom is die gedachte er eigenlijk? Is deze helpend? Probeert deze misschien te voorkomen dat je fouten maakt en afgewezen wordt? En werkt dat?

Dat beoordelen begint al vroeg. Op school leer je dat sommige antwoorden goed zijn en andere fout. Je krijgt cijfers voor toetsen, beoordelingen voor werkstukken en feedback op wat beter kan.

Al jong raak je gewend aan het idee dat er gekeken wordt naar wat goed gaat en naar wat nog verbetering nodig heeft.

Ook thuis, in de familie en later op het werk ontdek je waar je waardering voor krijgt. Je leert rekening houden met anderen, verantwoordelijkheid te nemen, je best te doen en door te zetten wanneer iets lastig is.

Je raakt hierdoor gewend om ook jezelf te beoordelen. Heb ik het goed gedaan? Had ik meer moeten doen? Wat vonden anderen ervan?

Misschien kreeg je veel waardering wanneer je hard werkte. Of werd zelfstandigheid belangrijk gevonden. Het kan ook zijn dat je al jong aanvoelde wat anderen nodig hadden en daar rekening mee hield.

Dan kan er ongemerkt een overtuiging ontstaan dat je het goed moet doen, dat fouten maken gevolgen heeft of dat je verantwoordelijk bent voor hoe dingen verlopen.

Na verloop van tijd heb je daar geen leraar, ouder of leidinggevende meer voor nodig. Die gedachte gaat vanzelf met je mee. Iedereen wil immers gewaardeerd worden, geliefd zijn en erbij horen.

Je innerlijke criticus wil graag dat alles goed verloopt.

Hoe goed jij je best ook doet, hij vindt bijna altijd wel iets dat anders, beter of zorgvuldiger had gekund.

Daardoor kan het gebeuren dat iets wat voor een ander meer dan goed genoeg zou zijn, voor jezelf nog steeds voelt alsof het beter had gekund.

Je hebt een drukke werkdag gehad, boodschappen gedaan, gekookt en allerlei dingen geregeld. Toch ga je 's avonds naar bed met het gevoel dat je te weinig hebt gedaan.

Of iemand bedankt je voor iets wat je hebt gedaan en jouw aandacht gaat direct naar wat je bent vergeten.

Je rondt iets af waar je hard aan hebt gewerkt en bent alweer bezig met het volgende.

Hoe langer je naar die gedachte luistert, hoe normaler die gaat klinken. Zo normaal dat je soms nauwelijks meer merkt dat het maar één manier is om naar jezelf te kijken.

Het kan zijn dat er steeds minder ruimte overblijft voor zachtheid en een gevoel van tevredenheid over jezelf en je leven.

Altijd bezig zijn met wat beter kan, kost veel energie.

Hoe kijk jij naar jezelf?

Welke woorden gebruik je dan tegen jezelf?

En wat zou je zeggen als een goede vriendin precies hetzelfde verhaal aan je vertelde?