De impact van Stress op je gevoel van veiligheid

De impact van stress merk je niet alleen aan vermoeidheid of spanning. Stress kan er ook voor zorgen dat je lichaam situaties sneller als onveilig ervaart.

Soms reageer je veel heftiger op een situatie dan je zelf begrijpt. Je weet eigenlijk best dat er niets ernstigs aan de hand is, maar toch voel je spanning, schiet je in de verdediging of blijf je er nog lang over nadenken.

Langdurige stress heeft niet alleen invloed op hoe moe of gespannen je je voelt. Het kan er ook voor zorgen dat je lichaam situaties sneller als onveilig ervaart, zelfs wanneer daar achteraf helemaal geen aanleiding voor blijkt te zijn.

Je collega maakt bijvoorbeeld een opmerking tijdens een overleg.

Eigenlijk is er niets bijzonders gezegd, maar toch voel je de spanning in jezelf oplopen.

Of misschien herken je het thuis. Je partner reageert wat kortaf. Meteen vraag je je af of je iets verkeerd hebt gedaan. Je merkt dat je gespannen raakt, terwijl er een paar minuten later helemaal niets aan de hand blijkt te zijn.

Hoe kan het dat je lichaam soms zo sterk reageert op een situatie die achteraf helemaal niet bedreigend was?

Dat heeft alles te maken met de manier waarop je zenuwstelsel voortdurend de wereld om je heen inschat.

Zonder dat je het merkt, houdt je zenuwstelsel voortdurend in de gaten wat er om je heen gebeurt.

Dat kan de toon zijn waarop iemand iets zegt, een bepaalde gezichtsuitdrukking, een onverwacht geluid of een drukke ruimte. Ook de spanning die je zelf al de hele dag met je meedraagt, speelt daarin een rol.

Nog voordat je er bewust over hebt nagedacht, heeft je lichaam de situatie al ingeschat.

Is dit veilig? Of is het beter om alert te zijn? Dat gebeurt automatisch.

Misschien heb je weleens meegemaakt dat jij ergens erg van schrok, terwijl iemand anders zijn schouders ophaalde. Of juist andersom.

Dat komt doordat ons zenuwstelsel niet alleen reageert op wat er op dat moment gebeurt. Ook eerdere ervaringen, vermoeidheid, langdurige stress en de spanning die je al bij je draagt, spelen een rol.

Wanneer je al langere tijd veel spanning ervaart, kan je zenuwstelsel gevoeliger worden. Het hoeft dan maar weinig signalen op te vangen om alert te reageren.

Wanneer je zenuwstelsel inschat dat er mogelijk gevaar is, verandert er van alles in je lichaam. Je hartslag stijgt, je ademhaling versnelt en je spieren spannen zich aan.

Sommige mensen gaan harder praten of schieten in de verdediging, terwijl anderen juist stil worden, dichtklappen of zich terugtrekken.

Dat zijn geen bewuste keuzes. Het zijn automatische reacties waarmee je lichaam probeert om met de situatie om te gaan.

Wanneer de spanning groot genoeg wordt en je geen uitweg ziet, kan het zelfs gebeuren dat je je leeg, moe of afgevlakt voelt. Alsof je even nergens meer bij kunt.

Af en toe alert zijn is heel normaal. Dat helpt je om goed te reageren wanneer dat nodig is, maar wanneer je zenuwstelsel vaak denkt dat het op zijn hoede moet zijn, kost dat veel energie.

Je lichaam blijft als het ware op de achtergrond voortdurend controleren of alles nog veilig is.

Daardoor kun je sneller overprikkeld raken, minder goed ontspannen en soms ook minder open staan voor contact met anderen. Niet omdat je dat niet wilt, maar omdat je lichaam vooral bezig is met alert blijven.

Alleen al begrijpen waarom je lichaam zo reageert, kan meer rust geven. 

Vanuit rust is het gemakkelijker om nieuwe ervaringen op te doen en stap voor stap te oefenen met anders reageren.

Hartcoherentie kan daarbij een waardevolle ondersteuning zijn. Je zult nog steeds stress ervaren, maar je lichaam kan wel steeds beter leren schakelen tussen inspanning en herstel.

En merk je dat je vaker rustiger reageert, helderder kunt nadenken en je prettiger voelt in situaties die eerder veel spanning opriepen.